Kijów – historia, położenie, ludność. Czy Kijów był polski

Nazwa Kijów pojawia się w polskich rozmowach częściej niż kiedykolwiek – raz jako stolica walczącej Ukrainy, innym razem jako przywołanie wspólnej, skomplikowanej przeszłości, a ten artykuł pomoże oddzielić fakty od mitów: sprawdzimy, gdzie leży Kijów, ile ma mieszkańców, i przede wszystkim – czy kiedykolwiek był polski. Odpowiemy na Wasze pytania poparte zweryfikowanymi źródłami.

Stolica Ukrainy: Kijów ·
Ludność (2023): ok. 2,9 mln ·
Powierzchnia: 839 km² ·
Język urzędowy: ukraiński ·
Rzeka: Dniepr

Pięć kluczowych faktów w jednym zestawieniu: gęstość zaludnienia, powierzchnia i oficjalne dane pokazują złożoność tego miasta.

Czy Kijów należy do Ukrainy?

Tak, Kijów jest stolicą Ukrainy i jej największym miastem. Pełni funkcję miasta wydzielonego – jednostki administracyjnej szczebla obwodu, ale bez przynależności do obwodu kijowskiego. Znajduje się w północno-środkowej części kraju, rozciągając się na obu brzegach Dniepru (Britannica – encyklopedia ogólna). To centrum polityczne, gospodarcze i kulturalne państwa.

Czy Kijów jest stolicą Ukrainy?

Kijów jest stolicą Ukrainy od 28 czerwca 1996 roku, kiedy to konstytucja Ukrainy oficjalnie potwierdziła ten status. Wcześniej, od 1934 roku, pełnił rolę stolicy Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, zastępując Charków (Britannica – historia Kijowa). Od momentu odzyskania niepodległości w 1991 roku Kijów jest stolicą niepodległej Ukrainy.

Gdzie leży Kijów?

Poniższa tabela podsumowuje położenie Kijowa.

Kijów leży w północnej części Ukrainy, nad Dnieprem, około 951 km od ujścia tej rzeki do Morza Czarnego (Britannica – encyklopedia ogólna). Graniczy z obwodami kijowskim i czernihowskim. W linii prostej dzieli go od granicy z Białorusią około 100 km, od granicy z Polską – około 600 km. To ważny węzeł komunikacyjny, przez który przebiegają główne szlaki kolejowe i drogowe łączące Europę z Azją.

Czy Kijów kiedyś był polski?

Tak, Kijów wchodził w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów od 1569 do 1667 roku. Po unii lubelskiej województwo kijowskie zostało podporządkowane Koronie Polskiej (Wikipedia ES – historia Kijowa). Oznacza to, że przez 98 lat Kijów znajdował się w granicach Korony Królestwa Polskiego.

• Kijów był polski około 98 lat (1569–1667).
• Okres ten zakończył rozejm andruszowski w 1667 roku, na mocy którego Kijów przeszedł pod kontrolę Rosji (Encyclopedia.com – historia Kijowa).
• W 1686 roku traktat o pokoju wieczystym potwierdził ten podział i utrwalił rosyjską kontrolę (Myth Detector – analiza historyczna).

Ile lat Kijów należał do Polski?

Kijów należał do Polski dokładnie 98 lat – od unii lubelskiej w 1569 roku do rozejmu andruszowskiego w 1667 roku. W tym czasie Kijów był stolicą województwa kijowskiego w Koronie Królestwa Polskiego. Po 1667 roku miasto na mocy rozejmu przeszło pod zwierzchnictwo Rosji, choć Rzeczpospolita formalnie uznawała to dopiero w 1686 roku.

W jakich latach Ukraina należała do Polski?

Ukraina jako całość nigdy nie była w całości polska, ale część jej ziem należała do Rzeczypospolitej. Największy zasięg terytorialny Rzeczypospolitej na ziemiach dzisiejszej Ukrainy przypadał na okres od unii lubelskiej (1569) do rozbiorów (1793–1795). Dotyczyło to głównie województw: kijowskiego, bracławskiego, wołyńskiego, ruskiego i czernihowskiego. Tereny te były zamieszkiwane przez ludność ruską (ukraińską), żydowską i polską.

Kiedy Polska straciła Kijów?

Polska straciła Kijów w 1667 roku na mocy rozejmu andruszowskiego kończącego wojnę polsko-rosyjską (1654–1667). W zamian Rosja zwróciła Polsce Inflanty i ziemię połocką, ale Kijów pozostał w rękach rosyjskich. Formalnie Rzeczpospolita uznała utratę Kijowa w 1686 roku na mocy traktatu o pokoju wieczystym (Encyclopedia.com – historia Kijowa).

Czy Kijów należał do Rosji?

Tak, Kijów należał do Imperium Rosyjskiego od 1667 do 1917 roku. Po rozbiorach Polski w 1793 roku rosyjska kontrola nad miastem została ostatecznie utrwalona. W 1797 roku Kijów stał się stolicą guberni kijowskiej Imperium Rosyjskiego (Encyclopedia.com – historia Kijowa).

• Okres rosyjski: 1667–1917 (250 lat).
• W latach 1917–1922 Kijów był częścią Ukraińskiej Republiki Ludowej, a następnie ZSRR.
• Od 1934 do 1991 Kijów pełnił funkcję stolicy Ukraińskiej SRR.
• Od 1991 roku Kijów jest stolicą niepodległej Ukrainy.

Implikacja: rosyjska kontrola pozostawiła ślady, ale nie zdominowała tożsamości.

Gdzie leży Kijów?

Kijów leży nad rzeką Dniepr w północnej części Ukrainy, około 951 km od ujścia Dniepru do Morza Czarnego (Britannica – encyklopedia ogólna). Współrzędne geograficzne to 50°27′N 30°31′E. Miasto rozciąga się na obu brzegach Dniepru – na prawym brzegu znajduje się historyczne centrum, na lewym – dzielnice mieszkaniowe i przemysłowe.

Gdzie znajduje się Kijów na mapie?

Na mapie Ukrainy Kijów znajduje się w jej północnej części, blisko granicy z Białorusią (ok. 100 km). Od granicy z Polską dzieli go około 600 km. Położenie na przecięciu głównych szlaków komunikacyjnych sprawia, że Kijów od wieków jest ważnym węzłem handlowym i militarnym.

Położenie geograficzne determinuje więc podatność miasta na zagrożenia militarne.

Ile wynosi ludność Kijowa?

Ludność Kijowa w styczniu 2023 roku wynosiła około 2,9 mln osób (Wikipedia – dane o ludności Kijowa). Przed wybuchem wojny w 2022 roku miasto liczyło ponad 3,3 mln mieszkańców, co czyniło je najludniejszym miastem Ukrainy. Dla porównania, w 1914 roku Kijów zamieszkiwało około 350 000 osób (Britannica – ewolucja miasta), a w 1939 roku – 846 724 osoby.

• 1914: ok. 350 000 mieszkańców.
• 1939: 846 724 mieszkańców.
• 2021: ok. 2 962 180 mieszkańców (szacunek Britannica).
• 2023: ok. 2 900 000 mieszkańców (dane szacunkowe po exodusie wojennym).

Jak obecnie wygląda Kijów?

Kijów pomimo trwającej wojny pozostaje nowoczesnym miastem europejskim. Centrum wypełniają biurowce, hotele, restauracje i sklepy. Na prawym brzegu Dniepru wznoszą się historyczne zabytki – Ławra Peczerska (monaster Zaśnięcia Matki Bożej), Sobór Mądrości Bożej (Sofijski) i Złota Brama. Na lewym brzegu dominują blokowiska z czasów radzieckich oraz nowe osiedla mieszkaniowe. System metra (linie: czerwona, niebieska, zielona) obsługuje 52 stacje i jest jednym z najgłębiej położonych na świecie – stacja Arsenałna znajduje się 105 metrów pod ziemią.

Jak dojechać do Kijowa?

Kijów posiada dwa międzynarodowe lotniska: Boryspol (KBP) – największy port lotniczy Ukrainy, oddalony o 29 km od centrum, oraz Kijów-Żulany (IEV) – mniejsze, położone bliżej śródmieścia. Do marca 2022 roku z Warszawy do Kijowa latały bezpośrednie samoloty PLL LOT (czas lotu: ok. 1 godz. 40 min). Obecnie ruch lotniczy w Ukrainie jest zawieszony ze względu na zamkniętą przestrzeń powietrzną (Britannica – encyklopedia ogólna).

• Pociągiem: bezpośrednie połączenie PKP Intercity z Przemyśla do Kijowa (przed wojną kursował pociąg „Józef Chełmoński”).
• Autobusem: połączenia z Warszawy, Krakowa, Wrocławia – czas jazdy ok. 12-15 godzin.
• Samochodem: trasa Warszawa – Kijów przez Lublin i Kowel (ok. 600 km, ok. 8-9 godzin).
• Koleją z Polski: od 2023 roku kursują pociągi ewakuacyjne i transportowe.

Dla porównania, podobne miasta w Polsce również mają rozbudowane połączenia, jak na przykład Wieluń – aktualności, historia i dane czy Polkowice – z czego słyną, bogactwo i najważniejsze informacje.

Podsumowanie

Kijów przeszedł przez wszystkie możliwe konfiguracje polityczne Europy Wschodniej: był stolicą Rusi, miastem litewskim, polskim, rosyjskim, radzieckim i wreszcie ukraińskim. Każda z tych epok odcisnęła swoje piętno na architekturze, kulturze i tożsamości mieszkańców. Dziś pytanie „czy Kijów był polski?” ma wymiar nie tylko historyczny – pokazuje, jak głęboko splatają się losy obu narodów. Dla polskiego czytelnika, który chce zrozumieć dzisiejszą Ukrainę, Kijów jest kluczem: miasto, które było „nasze” przez 98 lat, a teraz walczy o to, by pozostać „swoje”. Implikacja: wspólna historia nie daje praw do terytorium, ale nakłada obowiązek zrozumienia.