Scarface – prawdziwa historia, kontrowersje i gdzie obejrzeć

Mało który film potrafi tak dzielić publiczność – jedni widzą w nim przesadzoną celebrację przemocy, inni kultowy obraz amerykańskiego snu na sterydach. „Scarface” Briana De Palmy z 1983 roku szturmem wszedł do popkultury, choć początkowo krytycy go zmiażdżyli.

Rok produkcji: 1983 ·
Reżyser: Brian De Palma ·
Scenariusz: Oliver Stone ·
Budżet: 37 milionów dolarów ·
Przychód: 66 milionów dolarów ·
Czas trwania: 170 minut ·
Ocena na IMDb: 8.3/10

Oto najważniejsze dane techniczne filmu.

Jaka jest prawdziwa historia stojąca za Scarface?

Oryginalny Scarface z 1932 roku

• „Scarface” z 1983 roku to remake filmu z 1932 roku, który również opowiadał o bezwzględnym gangsterze (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Oryginał powstał na podstawie powieści Armitage’a Traila z 1930 roku (Filmweb – polski portal filmowy)
• Film z 1932 roku inspirowany był postacią Ala Capone – podobnie jak wersja z 1983 (Collider – magazyn filmowy)

Wersja De Palmy przenosi akcję z Chicago lat 30. do Miami epoki kokainowego boomu – to przesunięcie geograficzne i czasowe nadało historii nowy, bardziej współczesny wymiar.

Kontrowersje wokół filmu

• Film otrzymał początkowo ocenę X od MPAA, co wywołało protesty przeciw cenzurze (Collider – magazyn filmowy)
• Ostateczna wersja kinowa dostała kategorię R w listopadzie 1983 roku (Collider – magazyn filmowy)
• Kategoria R obejmuje przemoc, wulgarność, narkotyki, sceny seksualne i nagość (ReelViews – recenzje filmowe)

Czy Scarface opiera się na prawdziwych wydarzeniach?

• Film jest luźno inspirowany historią mafii narkotykowej, ale nie jest adaptacją konkretnych wydarzeń (Collider – magazyn filmowy)
• Czołowi ludzie włoskiej mafii mieli podobno podziwiać postać Tony’ego Montany (Wikipedia – encyklopedia filmowa)

Krytycy od początku zarzucali filmowi przesadę, ale właśnie ta przesada – karykaturalna wręcz wizja sukcesu i upadku – okazała się kluczem do jego późniejszego kultowego statusu.

Kontrowersje te tylko podsyciły legendę filmu.

Dlaczego Scarface jest tak popularny?

Początkowa klapa finansowa

• Film zarobił 66 milionów dolarów przy budżecie 37 milionów – wynik uznano za rozczarowujący (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Krytycy początkowo zmiażdżyli obraz, zarzucając mu przesadną długość i nadmiar przemocy (IMDb – baza filmowa)

Kultowy status wśród raperów i fanów

• Z czasem film zyskał status kultowy, szczególnie w środowisku muzyki hip-hop (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Cytaty i sceny są często parodiowane w innych utworach i memach (IMDb – baza filmowa)

Wpływ na popkulturę

• „Scarface” stał się jednym z najczęściej przywoływanych filmów w tekstach piosenek i teledyskach (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Laurence Olivier nazwał Ala Pacino w tym filmie „brutalnym i prawdziwym” (IMDb – baza filmowa)

Paradoks polega na tym, że film skazany na zapomnienie stał się punktem odniesienia dla całego pokolenia – właśnie dlatego, że nie szedł na kompromisy.

Ta mieszanka porażki i późniejszego uwielbienia uczyniła z „Scarface” fenomen.

Jakie było słynne powiedzenie Scarface i najsłynniejsza scena?

„Say hello to my little friend!”

• Najsłynniejszy cytat z filmu to „Say hello to my little friend!” wypowiedziany przez Tony’ego Montanę w scenie finałowej (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Linijka ta stała się jednym z najczęściej cytowanych fragmentów w historii kina (IMDb – baza filmowa)

Scena w restauracji

• Scena rozmowy Tony’ego z Frankiem Lopezem w restauracji pokazuje narodziny jego arogancji i ambicji (ReelViews – recenzje filmowe)
• To właśnie w tej scenie Montana po raz pierwszy otwarcie kwestionuje autorytet swojego szefa (IMDb – baza filmowa)

Ostatnia walka w rezydencji

• Finałowa strzelanina w rezydencji Montany to jedna z najbardziej brutalnych i widowiskowych sekwencji w kinie gangsterskim lat 80. (ReelViews – recenzje filmowe)
• Scena z piłą łańcuchową w łazience jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych w historii kina (Collider – magazyn filmowy)

To właśnie te momenty – przejaskrawione i teatralne – sprawiły, że film stał się obiektem kultu, a nie tylko kolejnym obrazem gangsterskim.

Te kultowe obrazy na zawsze zapisały się w historii kina.

Co było pierwsze: Scarface czy Ojciec chrzestny?

Ojciec chrzestny (1972) vs Scarface (1983)

• „Ojciec chrzestny” powstał w 1972 roku, a „Scarface” w 1983 – dzieli je 11 lat (Wikipedia – encyklopedia filmowa)
• Oba filmy opowiadają o mafii, ale w diametralnie różny sposób: „Ojciec chrzestny” gra głównie psychologią i honorem, „Scarface” – przemocą i ekscesem (IMDb – baza filmowa)

Oryginalny Scarface (1932) vs Ojciec chrzestny

• Oryginalny „Scarface” z 1932 roku poprzedza „Ojca chrzestnego” o 40 lat (Filmweb – polski portal filmowy)
• Film z 1932 roku był pierwszym głośnym obrazem gangsterskim w epoce dźwiękowej (Wikipedia – encyklopedia filmowa)

Osiem filmów, jeden wzór: mafijna hierarchia i cena władzy, ale podczas gdy Corleone rządzą cicho, Montana krzyczy do mikrofonu.

Różnica między tymi filmami to różnica między rockiem a klasyką – oba są wielkie, ale każdy na swój własny, nieprzenikniony sposób.

Gdzie obejrzeć Scarface?

Scarface na Netflix

• Film jest dostępny na Netflix w Polsce (JustWatch – porównywarka streamingowa)
• Wcześniej był dostępny w ofercie od grudnia 2019 do czerwca 2020 (nflix.pl – archiwum Netflix Polska)

Scarface na Vider i innych platformach

• Film można wypożyczyć na Apple TV, Amazon Video i Rakuten TV (JustWatch – porównywarka streamingowa)
• Dostępny jest również na SkyShowtime w Polsce (JustWatch – porównywarka streamingowa)

Scarface w polskiej wersji językowej

• Film posiada polski dubbing oraz napisy (Filmweb – polski portal filmowy)
• Opcje VOD z polską wersją dostępne są na większości platform (JustWatch – porównywarka streamingowa)

Dla polskiego widza sytuacja jest wygodna – film jest łatwo dostępny w streamingu, zarówno z napisami, jak i dubbingiem. Wystarczy kilka kliknięć, by zanurzyć się w świat Tony’ego Montany.

„Say hello to my little friend!”

– Al Pacino jako Tony Montana, finałowa scena „Scarface” (1983)

„Scarface to opowieść o amerykańskim śnie, który zamienił się w koszmar.”

– Brian De Palma, reżyser, w wywiadzie dla Collider – magazyn filmowy

„Pisałem go jako metaforę kapitalizmu, ale widzowie odebrali go dosłownie.”

– Oliver Stone, scenarzysta, o inspiracjach (Wikipedia – encyklopedia filmowa)

Dla każdego, kto zastanawia się, czy dać szansę temu kontrowersyjnemu filmowi, odpowiedź jest prosta: jeśli szukasz surowej, nieprzefiltrowanej opowieści o ambicji i jej kosztach – włącz. Jeśli wolisz eleganckie, stonowane kino gangsterskie – trzymaj się „Ojca chrzestnego”. Al Pacino, wcielając się w Tony’ego Montanę, stworzył postać, która na zawsze zmieniła kino gangsterskie.